مضراب

مِضراب یا زخمه ، ابزاری است که برای تولید صدا از سازهای زهی استفاده می‌شود. جنس مضراب در سازها متفاوت است، مضراب می‌تواند از جنس فلز، شاخ حیوانات، چوب، پلاستیک و یا از پر مرغ باشد. هر ساز مضراب مختص به خود را دارد.

زخمه ساز تار از جنس فلز برنج، شاخ حیوانات و یا پلاستیک ساخته می‌شود که بهترین نوع آن، جنس فلزی است. در انتهای زخمه تار موم می‌چسبانند تا از میان انگشتان سر نخورد.

مضراب سه‌تار به صورت حلقه‌ای بر نوک انگشت سبابه قرار می‌گیرد و نوازنده به کمک آن ساز را به صدا درمی‌آورد.

مضراب سنتور معمولاً از چوب درختانی مانند گردو، گلابی، ازگیل، شمشاد و عناب ساخته می‌شود. در بیشتر موارد، از چوب گردو استفاده می‌شود، اما برخی سازندگان از چوب‌های دیگر نیز استفاده می‌کنند تا به مضراب رنگ و زیبایی بیشتری ببخشند. نحوه استفاده از مضراب سنتور به این صورت است که انگشت اشاره میان حلقه آن قرار می‌گیرد. انگشت شست روی دم مضراب و سه انگشت بعدی زیر دم آن قرار می‌گیرند.

جنس مضراب عود معمولاً پلاستیک است، اما در گذشته از پر مرغ، شاخ حیوانات، چوب یا استخوان استفاده می‌شد. مضراب‌های پلاستیکی امروزه به دلیل دوام و سهولت دسترسی، بیشتر استفاده می‌شوند.

ابیات حافظ که در آن‌ها مضراب به کار رفته است:

غزل شماره 320

هر مرغ فکر کز سر شاخ سخن بجست      //      بازش ز طره تو به مضراب می‌زدم